بخشی از تعلیم‌نامه‌ی معلمان در دوره‌ی قاجار

میرزا حسن رشدیه نخستین کسی است که به فکر افتاد قدمی آموزشی فراتر از مکتب و مکتب‌خانه بردارد. او دوره‌ی دانشسرای تعلیم را در بیروت و ایروان گذراند و به ابزار آموزش جدید و روش‌های نوین آن آشنا شد. سپس مدرسه تاسیس کرد و در آن کوشید نسلی را بار بیاورد که دیگر مسئله‌اش تنبیه و تذکار نباشد.

مرداد ۱۳۹۶

گزیده‌ای از زندگینامه‌ی بارتلمی سمینو ژنرال جنگ‌های ایران و روس

ژنرال بارتلمی سمینو در فرانسه از پدری ایتالیایی و مادری فرانسوی متولد شد و همانجا دوره‌های مختلف مدارس افسری و نظامی را طی كرد. در جنگ‌های متعددی در اروپا به همراه ناپلئون شركت كرد و دست آخر در تبریز به خدمت عباس‌میرزا درآمد و در جنگ‌های ایران و روس به‌عنوان فرماندهی بخشی از قوا فعالیت كرد.

خرداد ۱۳۹۶

گزيده‌هايی از يادداشت‌های سالگرد نخستين نشريات ادبی فرهنگی ايران

در هفت‌سالگی داستان، به سراغ چنین بازتاب‌هایی در اولین نشریات ادبی‌فرهنگی ایران رفتیم. از نخستین نشریه‌ی ادبی ایران یعنی بهار آغاز کردیم و ادامه‌ی کار را در نشریاتی مثل دانشکده پی گرفتیم.

مكاتباتی پيرامون فروش نسخه‌ی جعلی قابوس‌نامه به موزه‌ی سين‌سيناتی آمريكا

ماجرا ظاهرا از آن‌جا آغاز شد كه چند جاعل حرفه‌ای طی سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۰ نسخه‌ای نفیس از قابوس‌نامه را جعل و بازسازی كردند و آن را به قیمتی گزاف به متخصصان غربی فروختند. كار این جاعلان چنان دقیق بود كه اغلب كارشناسان ایرانی و غربی فریب خوردند و تا سال‌ها متوجه جعلی بودن كتاب نشدند.

مهر ۱۳۹۵

گزيده‌ای از دستورنامه‌ی نامه‌نگاری از ميرزا مهدی‌خان دبير خاقان

با رواج مدارس جديد و عمومي شدن تحصيل و گسترش مسائل اداري مربوط به درس و مدرسه، نامه‌نگاري‌هاي مدرسه‌اي هم رايج شد. اما سختي نوشتن نامه، كه هميشه يكي از دغدغه‌هاي مشترك ميان بي‌سوادها و باسوادها بود، موجب شد تا عده‌اي به فكر تدوين كتابچه‌هاي راهنمايي بيفتند براي آن‌هایی که می‌خواستند بنویسند اما نمی‌توانستند.

اسفند ۱۳۹۴ و فروردین ۱۳۹۵

نوشتن تذكره و شرح زندگي بزرگان سابقه‌ي درازي در ادبيات فارسي دارد و يكي از قالب‌هايي بوده كه مي‌شد شيوه‌هاي متفاوتي از نثر را كنار هم گذاشت. تذكره‌نويس داستان‌هاي افواهي يا مكتوبي از بزرگان يك حوزه‌ مثل شعر يا عرفان را جمع‌آوري و يك‌كاسه مي‌كرد و بعد با شعر و ترصيع و سجع، تزئينش مي‌كرد. يكي از نمونه‌هاي جديد و متفاوت تذكره‌نويسي، تذكره‌ي القابي است كه ناصرالدين‌شاه درباره‌ي زيردستان و اطرافيان خود نوشته است.

مهر ۱۳۹۴

گزارش‌های نظمیه از محلات تهران در محرمِ سال ۱۳۰۴ ه.ق

معزي‌اليه روز گذشته مهدي‌خان، ريش‌سفيد محله‌ي عرب‌ها را که همه‌ساله مباشرت اين کار به عهده‌ي او است، احضار نموده، قدغن نموده که تکيه را چادر زده، زينت بکنند و تعزيه بخوانند. دو سه روز هم که تعويق افتاده، بعد از عاشورا بخوانند. اهل محله از اين فقره خيلي خوشوقت و شاکر هستند.

شمع از شُموعِ سفيد باشد

شهريور ۱۳۹۴

واقف: حضرت مستطاب اشرف امجد ارفع والا شاهزاده ابوالفتح مؤیدالدوله روحی‌فداه به تاریخ شهر ربیع‌المولود سنه‌ی ۱۳۱۱ ق. صرف: در جهت تعمیر کلام‌اله حفّاظ آستان مبارکه و قیمت زیارت‌نامه دوره‌ی حرم مطهر که در آستانه وقف نمایند یک ثلث. کلوجه و پوستین جهت فقرای زوّار به‌عنوان ردّ مظالم باید بدهد دوثلث.

مرداد ۱۳۹۴

يكي از مسائل مهمه كه رعايت آن خيلي مستلزم حفظ منافع دولت و پيش‏بيني اشكالات آتيه مي‏تواند شد، مساله‏‌ي منع استملاك اتباع دول اجنبيه است. تبعه‏‌ي خارجه در خاك ايران جز خانه و انبار تجارتي، عهدا و اصولا حق استملاك ندارد و هروقت براي آن‌ها دكان و انبار و غيره لازم بشود، اتباع ايران مي‏سازند و به آن‌ها به طور اجاره وامي‏گذارند. اتباع خارجه در امر استملاك، افكار دقيق و تشبثات عميق دارند.

چمِ چترنگ

تیر ۱۳۹۳

گزیده‌ای از رساله‌ی شطرنج عصر قاجار

شترنگ با گافِ فارسي بر وزن و معني شطرنج است و آن بازي باشد مشهور و معروف كه آن‌را حكيم داهر هندي يا پسرش در زمان نوشروان اختراع كرده بود و ابوذرجمهر نرد را در برابر آن ساخت.